Toegankelijk bouwen in de Kempen

Symposium ‘Toegankelijk Bouwen in de Kempen’:

Samen bouwen aan de norm van morgen

EERSEL – Op dinsdag 6 oktober 2026 vond in De Muzenval in Eersel het symposium Toegankelijk Bouwen in de Kempen plaats. Onder de bezielende leiding van Thjeu Houben (voorzitter Platform voor mensen met een beperking en lid van de stuurgroep Inclusie van de gemeente Eersel) kwamen diverse betrokkenen uit de bouw- en zorgketen bijeen om inspiratie op te doen en ervaringen uit te wisselen.

Iedereen wil graag prettig en zelfstandig kunnen wonen, ook wanneer er sprake is van een chronische ziekte of beperking. Wethouder Paul van Boxtel van de gemeente Eersel opende de avond met een heldere boodschap onder de titel ‘Samen bouwen aan een fijne woning voor iedereen’. Hij benadrukte dat er momenteel een groot tekort is aan toegankelijke woningen, terwijl de vraag ernaar snel groeit. “Als we pas over zorg of toegankelijkheid nadenken wanneer de sleutel al is omgedraaid, zijn we te laat. Toegankelijk bouwen begint al bij de allereerste schets op de tekentafel,” aldus Van Boxtel.

Inclusieve bouwketen

Het symposium werd georganiseerd door de gemeente Eersel, in nauwe samenwerking met de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) en het Platform voor Mensen met een Beperking (PMB). Toegankelijk bouwen vraagt om de inzet van de gehele bouwketen: van architecten, ontwikkelaars en bouwers tot gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen en de bewoners zelf. Praktische oplossingen zoals drempelloze entrees, brede, gemakkelijk te openen deuren en slimme thuistechnologie kwamen uitgebreid aan bod.

Het geheim van een goed ontwerp blijkt simpel én doeltreffend: praten met de mensen om wie het gaat. De persoonlijke verhalen van ervaringsdeskundigen Lotte de Bitter, Sabrina Schoemaker en Heleen Engbers onderstreepten hoe waardevol het is om bewoners vooraf te raadplegen. Zo worden fouten op de bouwtekening en dure aanpassingen achteraf voorkomen.

Handvatten en slimme technologie

Claartje Sadée van Ieder(in) presenteerde de Leidraad Toegankelijk Bouwen & regelgeving. Met in Nederland zo’n 2,5 miljoen mensen met een beperking is de noodzaak voor toegankelijke woningen en openbare gebouwen hoog. De leidraad biedt concrete handvatten en 7 bouwstenen om een inclusief bouwproces te verankeren in visie, strategie en beleid. Samen met de NEN-norm Toegankelijkheid van Gebouwen vormt dit een praktisch hulpmiddel voor de hele keten.

Vervolgens liet Wilbert de Loren van Simac zien hoe slimme technologie kan helpen om langer en veiliger thuis te blijven wonen. Denk hierbij aan maatwerkalarmen en intelligente sensoren die kritieke situaties – zoals een val – signaleren zonder dat de bewoner daar hinder van ondervindt.

Samen verder verdiepen

Tijdens het interactieve gedeelte bestudeerden de deelnemers de leidraad in diverse deelgroepen. De reacties waren positief: de leidraad brengt de belangrijkste thema’s rondom toegankelijkheid overzichtelijk samen. In de groepjes werd stevig gediscussieerd over de toepassing in de praktijk en mogelijke knelpunten, waarna de conclusies plenair werden besproken en een doorkijk naar de toekomst werd gegeven.

Behalve de gebouwen is natuurlijk ook de omgeving belangrijk qua toegankelijkheid. Het bouwen van groepsaccommodaties waarbij bewoners naar elkaar omkijken zou daarbij ideaal zijn. Mogelijk kunnen er ook woningen voor ouderen worden gecombineerd met jonge gezinnen. Op diverse leefgebieden kunnen zij namelijk complementair zijn.

Maar toegankelijk bouwen kost nou eenmaal extra geld. Op dit moment is het knelpunt de financiële haalbaarheid. De beschikbaarheid van de benodigde extra middelen voor toegankelijk bouwen. Betaalbaarheid van wonen is erg belangrijk en verhoudt zich lastig met extra kwaliteitseisen.

Als we als samenleving echt stappen willen zetten in de toegankelijkheid van gebouwen, dient de NEN9120 echter niet meer vrijblijvend te zijn, maar dient verplicht te worden opgelegd bij zowel nieuwbouw als grote renovaties. Niet alles kan direct toegankelijk worden gebouwd, maar begin met een aantal per nieuwbouwplan.

Samenvatting en toekomstperspectief

Het is belangrijk dat de NEN9120 wordt verankerd in de bouwvisie van gemeenten. Ook dienen alle partijen in de bouwketen met elkaar samen te werken. Als je met een groep mensen echt iets voor elkaar wilt krijgen, zul je zien dat dit gaat lukken.

Om een eerste concrete stap te zetten in de toegankelijkheid, de oproep aan gemeenten om ontwikkelaars en woningbouwcorporaties op te leggen dat er per nieuwbouwplan een bepaald aantal woningen levensloopbestendig worden gebouwd.

Dan blijft het niet bij mooie woorden, maar hebben we een mooi begin om op verder te bouwen.

Verslag van Adviesraad Sociaal  Domein gemeente Eersel